2022-11-07 – Ανεμοστρόβιλος στην Κάρπαθο

Hits: 7

 

Ένα σπάνιο φαινόμενο καταγράφηκε στο νησί της Καρπάθου. Ένας ανεμοστρόβιλος, μέρος της καταιγίδας «Εύα», την έπληξε στις 7/11/2022. Ευτυχώς χωρίς ζημιές, αφού πέρασε παραλιακά από την Αχάτα, το Βρόντη, και την Αμμοπή.

Πιθανόν η πρώτη εξώφθαλμη εμφάνιση της κλιματικής αλλαγής στο νησί (Φωτογραφία από το Βρόντη, του Νίκου Νταργάκη).

1920-08-08 Πυλές – Ύψωση της Ελληνικής Σημαίας

Hits: 14

Λαμπρά μου κυανόλευκη, ο κόσμος σε ζηλεύει,
κι’ όποιος ζητά παρηγοριά, ‘πο σένα τη γηρεύγει.

Όπως δείχνει και η ιστορική φωτογραφία,  στις Πυλές της Καρπάθου 8 Αυγούστου 1920 έγινε η ανάρτηση της ελληνικής σημαίας με το μέσω της ιταλικής κατοχής. Φωτογραφία του γνωστού Φωτογράφου της εποχής Θανάση Τσιβγά [4].

Η πράξη αυτή διασώθηκε σε σχετικό άρθρο στην Καρπαθιακή Ηχώ [1]. Η φωτογραφία αυτή διασώθηκε ως ενθύμιο από χοροεσπερίδα του Συλλόγου των Απανταχού Καρπαθίων.

Ήταν η εποχή που Ελευθέριος Βενιζέλος είχε υπογράψει την συνθήκη των Σεβρών,  με την οποία θα Δωδεκάνησα θα παραχωρούντο στο ελληνικό κράτος.

Στο καμπαναριό κυματίζει η ελληνική σημαία που σύμφωνα με την μαρτυρία ανάρτησε ο αείμνηστος Βάσος Παπαδόπουλος. Στη στέγη έχουν σκαρφαλώσει αρκετοί κάτοικοι των Πυλών που χαιρετίζουν τη σημαία.

Σημ. Το λήμμα βρίσκεται σε συγγραφή

Πηγές – Αναφορ΄ές

  1. Σχετικό άρθρο Μοσχούλη στην Καρπαθιακή Ηχώ
  2. Φωτο-γρίφος στην Καρπαθιακή Ηχώ
  3. Κάρπαθος: Από του Μύθους στην Ένωση με την Ελλάδα, Ιστορικό Φωτοντοκυμαντέρ του Συλλόγου των Απανταχού Καρπαθίων
  4. Θανάσης Τσιβγάς, ο καλόγερος της Καρπάθου, του Μανόλη Δημελλά, Ροδιακή, 12/6/2019

1944-10-10 – Φοινίκι – Αναχώρηση Ιμακολάτας για Αλεξάνδρεια

Hits: 13

Στις 10 Οκτωβρίου του 1944 αναχωρεί από το Φοινίκι το πλοιάριο «Κάρπαθος» (γνωστό και ως «Ιμακολάτα»), που μετέφερε το μήνυμα της επαναστατημένης Καρπάθου και Κάσου προς την Εξόριστη Ελληνική Κυβέρνηση στο Κάϊρο καθώς και τους Συμμάχους [1], [3].

Σύμφωνα με το έγγραφο των Αγγλικών αρχών [2] που συνέλαβαν το πλοιάριο και τους επιβάτες του, διαπιστώθηκαν τα ακόλουθα:

  1. [Το πλοιάριο μετέφερε τους παρακάτω επιβάτες]:
    1. Εμμανουήλ Πατσουράκης (καπετάνιος)
    2. Λάζαρος Κοσμάς
    3. Σοφοκλής Οικονομίδης
    4. Γεώργιος Χριστοδούλου
    5. Μιχαήλ Πιττάς
    6. Κωνσταντίνος Λαμπρίδης
    7. Νικόλας Σταματάκης
  2. Το πλοιάριο ονομαζόταν «Κάρπαθος»
  3. Έφερε αναρτημένη ελληνική σημαία
  4. Ζύγιζε 2 τόνους, και έφερε μηχανή 7 ίππων SCANDIS
  5. Αναχώρησε από την Κάρπαθο στις 10 [Οκτωβρίου/1944]
  6. Πέρασε από την Κάσο για καύσιμα στις 10 [Οκτωβρίου 1944]
  7. Έφτασε [στο Αμπουκίρ – Abu Qir] στις 13 [Οκτωβρίου] 1700 και στην Αλεξάνδρεια στις 14  [Οκτωβρίου] στις  7 [το πρωί]

(Σημ. Σε αγκύλες καταχωρούμε ερμηνευτικά στοιχεία του εγγράφου)

Η διαδρομή προς την Αλεξάνδρεια

Ο παρακάτω χάρτης (google map) παρουσιάζει κατά προσέγγιση ευθεία διαδρομή που ακολούθησε το πλοιάριο, από την Κάρπαθο, στην Κάσο, το Αμπουρκίρ (Abu Qir), την Αλεξάνδρεια και την επιστροφή στην Κάρπαθο (με τα αντιτορπιλικά Τερψιχόρη και Κλήβελαντ). Πρόκειται για μια διαδρομή 300 ναυτικών μιλίων  προς μια κατεύθυνση (550 χιλιομέτρων περίπου) που διένυσε το πλήρωμα με τα πενιχρά ναυτικά όργανα της εποχής σε μια εμπόλεμη ζώνη μέσα σε 3.5 μέρες (μέση ταχύτητα 3.5 ναυτικών μιλίων την ώρα).

Αναφορές και Πηγές

  1. «Πότε αναχώρησε το σκάφος “ΚΑΡΠΑΘΟΣ” (“IMMACOLATA”) από το Φοινίκι;», άρθρο του Γ. Τσαμπανάκη στα Καρπαθιακά Νέα, 10/10/2010
  2. Έγγραφο του Βρετανικού Ναυτικού που εντόπισε το πλοιάριο (Α102)
  3. Επαναστατικό Απελευθερωτικό Κίνημα της Καρπάθου – 5 Οκτωβρίου 1944, Ντίνου Αντ. Μελά, 2021, 2012

2006-6-23: Αερομαχία νοτίως της Καρπάθου

Hits: 44

Εξώφυλλο του περιοδικού Καρπαθιακή Ηχώ αφιερωμένο στον Κωνσταντίνο Ηλιάκη.

Κάρπαθος,23 Μαΐου 2006:
Έπειτα από θερμό επεισόδιο ελληνικών και τουρκικών μαχητικών, πραγματοποιώντας αναχαίτιση τουρκικού F-16, το αεροσκάφος του Κωνσταντίνου Ηλιάκη κατέπεσε νοτίως της Καρπάθου.

Λίγο πριν από τις 12.40 το μεσημέρι τουρκικός σχηματισμός μαχητικών αεροσκαφών F-16, στο οποίο συμμετείχε και ένα φωτογραφικό αεροσκάφος RF-4 μπήκε στην περιοχή ευθύνης του FIR Αθηνών από το Νοτιοανατολικό Αιγαίο, κατά την πάγια τουρκική πρακτική, χωρίς να έχει υποβάλει σχέδια πτήσης.

Πιθανότατα η αποστολή ήταν η φωτογράφιση των αντιαεροπορικών συστημάτων S-300 που φιλοξενούνταν στην Κρήτη. Ένα ζεύγος ελληνικών F-16 σηκώθηκε από την αεροπορική βάση της Σούδας για να αναγνωρίσει και να αναχαιτίσει τα τουρκικά μαχητικά. Η διαταγή όμως ήταν σαφής: τα ελληνικά μαχητικά δεν έπρεπε να αφήσουν τα τουρκικά αεροσκάφη να πλησιάσουν τα παράλια της Κρήτης και να φωτογραφίσουν ελληνικές εγκαταστάσεις.

Περίπου στις 12.45 το ελληνικό ζεύγος αεροσκαφών είχε πλησιάσει τα τουρκικά. Εκεί συνέβη η σύγκρουση των δύο μαχητικών. Συγκεκριμένα, ο χειριστής του τούρκικου αεροσκάφους RF-4, Χαλί Ιμπραήμ Οσκεμπίρ, κάνοντας έναν δολοφονικό ελιγμό, χτύπησε με το δεξί φτερό την καλύπτρα του αεροσκάφους του Ηλιάκη, με αποτέλεσμα αυτό να πάρει ανεξέλεγκτη πορεία.

Τα συντρίμμια του μαχητικού βρέθηκαν λίγο αργότερα επιβεβαιώνοντας το τραγικό συμβάν, ενώ ο Τούρκος πιλότος κάνοντας χρήση του εκτινασσόμενου καθίσματος, βρέθηκε στη θάλασσα.

Μνημείο εις μνήμη του Κ. Ηλιάκη έχει αναγερθεί στην πρωτεύουσα της Καρπάθου, τα Πηγάδια. Το δεύτερο μνημείο αεροπόρου μετά αυτό του Παναγιώτη Ορφανίδη στο Απέρι.

Αναμνηστικά Γραμματόσημα

Αναμνηστικά Γραμματόσημα φιλοτέχνησε ο Γιάννης Χατζηβασίλης με πρωτοβουλία του Δημάρχου Καρπάθου κ. Ηλία Λάμπρου:

Το μνημείο Κ. Ηλιάκη στην Κάρπαθο

Αναγέρθηκε κοντά στο Δημαρχείο Καρπάθου σε περίοπτη θέση για τους επισκέπτες του νησιού, δίπλα στο λιμάνι.

Αναφορές και πηγές

(*** άρθρο υπό επεξεργασία ***)

  1. Κωνσταντίνος Ηλιάκης wikipedia
  2. Η τραγική στιγμή που ο Κώστας Ηλιάκης χάνει την ζωή του, STAR
  3. Τα τελευταία λόγια του Έλληνα σμηναγού λίγο πριν τη μοιραία σύγκρουση ΚΡΗΤΗ TV

Σεισμός του 1948 στην Κάρπαθο

Hits: 53

«ΜΕΓΑΛΟΣ ΣΕΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΣΟΥΝΑΜΙ ΣΤΗΝ ΚΑΡΠΑΘΟ: 9.2.1948

O σεισμός, μεγέθους 7,3, προκάλεσε εκτεταμένες βλάβες στην Κάρπαθο. Σε λιγότερο από 10 λ. ένα ισχυρό τσουνάμι έπληξε τα Πηγάδια Καρπάθου, πέταξε πλεούμενα στην ακτή, έσπασε πόρτες, πλημμύρισε σπίτια και δρόμους. Λίγο δυτικότερα πλημμύρισε την παράκτια ζώνη σε βάθος μέχρι 250 μ.

Αναμνήσεις από το σεισμό συνέγραψε στο σχετικό της άρθρο η Άννα Μικροπανδρεμένου [2]:

«Ο Εγκέλαδος χτύπησε με θυμό και αγριότητα την ωραία συνοικία της Βαλαντούς, που τώρα έδειχνε έρημη και εγκαταλειμμένη. Βαριά πληγωμένη η εκκλησιά, γερμένο το παλιό καμπαναριό, ρημαγμένα ακατοίκητα σπίτια κι άνθρωποι να τρέχουν προς τη δημοσιά ψάχνοντας απελπισμένοι για ένα καταφύγιο».

Πηγές και Αναφορές

  1. Ανάρτηση του Γεράσιμου Παπαδόπουλου, Σεισμολόγου, τ. Διευθυντής Ερευνών, Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, 11/2/2022
  2. Ο Σεισμός του ’48, Άννα Μικροπανδρεμένου, «Εφημερίδα Ομόνοια».

1922-08-24: Αντίσταση στην Ιταλική Απογραφή, Απέρι

Hits: 43

Στο τέλος Αυγούστου του 1922 επιχειρήθηκε απογραφή πληθυσμού στην Ιταλοκρατούμενη Κάρπαθο. Οι Καρπάθιοι αντιλαμβανόμενοι τα κίνητρα των κατακτητών, αντέδρασαν βίαια στην απογραφή με αποτέλεσμα να γίνουν επεισόδια σε όλα σχεδόν τα χωριά του νησιού.

Αποκορύφωμα των επεισοδίων στο Απέρι, κέντρο της Ιταλικής Διοίκησης, όπου οι κάτοικοι βίαια αντέδρασαν στους Ιταλούς στρατιωτικούς και πολιτικούς που εκτελούσαν την απογραφή.

Κατά τη διάρκεια αυτών των γεγονότων δολοφονήθηκε απροσδόκητα από Ιταλούς στρατιώτες ο Νικόλαος Μιχ. Νιοτής, Αμερικανός πολίτης καρπαθιακής καταγωγ΄ής  από την Όλυμπο, που είχε παντρευτεί και ζούσε στο Απέρι, γεγονός που έκανε τη διαμαρτυρία ακόμη πιο βίαιη.

Το αποτέλεσμα είναι ότι οι Ιταλοί σταμάτησαν την απογραφή και αποχώρησαν. Ήταν η πρώτη μεγάλη αντίσταση των Καρπαθίων στην Ιταλοκρατία, που ανέστειλε τα σχέδιά τους.

Το λήμμα βρίσκεται σε συγγραφή

Σχετικά άρθρα:

  1. https://efimeridaomonia.wordpress.com/2022/08/24/1922-08-aperi/

1936: αντίσταση στην Ιταλική απογραφή

Hits: 21

Το 1936 ο Ιταλός διοικητής της Δωδεκανήσου Μάριο Λάγκο, αντικαταστήθηκε από το κατά πολύ σκληρότερο Ντε Βεκκι [1]. Τότε οι Ιταλικές αρχές αποφάσισαν να πραγματοποιήσουν απογραφή των κατοίκων της Καρπάθου. Οι κάτοικοι αντιστάθηκαν σε όλη την Κάρπαθο και στην Όλυμπο. Εκεί με πρωταγωνιστές τις γυναίκες η απογραφή εμποδίστηκε, ενώ πολλοί άνδρες του χωριού φυλακίστηκαν και τρομοκρατήθηκαν.

Ο λαϊκός καλλιτέχνης Βασίλης Χατζηβασίλης [2], κατέγραψε τα γεγονότα σε ελαιογραφία, στην οποία εικονίζεται στα λευκά Ολυμπίτισα γυναίκα  (που συμβολίζει την ελευθερία) να αγωνίζεται ενάντια στον ιταλό κατακτητή. Εκείνη σχεδόν άοπλη να του αφαιρεί το καπέλο αμφισβητώντας την κυριαρχία του,  εκείνος μαυροφορεμένος και οπλισμένος την απειλεί.

Το παρακάτω λήμμα είναι υπό κατασκευή.

Ακολουθούν λεπτομέρειες του έργου:

Πηγές και αναφορές

  1. Μάριο Λάγκο, https://kpedia.karpathos.net/605
  2. Βασίλης Χατζηβασίλης, https://kpedia.karpathos.net/50

1788: Ναυμαχία της Καρπάθου

Hits: 49

Ο Λάμπρος Κατσώνης (1752 – 1805) ήταν Έλληνας συνταγματάρχης του ρωσικού αυτοκρατορικού στρατού (ή Ναυτικού), ιππότης του ρωσικού Τάγματος του Αγίου Γεωργίου (4ης τάξεως) και ήρωας του απελευθερωτικού κινήματος του 1787.

Στις 31 Αυγούστου του 1788 στην Κάρπαθο νίκησε τον τουρκικό στόλο. Για τη νίκη του αυτή προήχθη σε υποχιλίαρχο ενώ ο στόλος του ονομάστηκε «στόλος της Ρωσικής αυτοκρατορίας».

Όπως αναφέρεται στο άρθρο «Η ναυμαχία της Καρπάθου – Το Αιγαίο καθαρίζει από Τούρκους» του Παντελή Καρύκα στο SLPress.gr [2]:

Τον Αύγουστο του 1788 ο Κατσώνης έπλεε ανοιχτά της Καρπάθου, επικεφαλής έξι πολεμικών και δύο μεταγωγικών, τα οποία είχε κυριεύσει. Ξαφνικά ο Κατσώνης αντιλήφθηκε την παρουσία ενός ισχυρής τουρκικής μοίρας. Ο επικεφαλής του, Ρεαλά μπέης, είχε υπό τις διαταγές του ένας δίκροτο των 74 πυροβόλων, μια μεγάλη φρεγάτα των 50 πυροβόλων και πέντε σεμπέκια των 28 – 30 πυροβόλων. Ο Κατσώνης δεν δίστασε εξ αρχής να εμπλακεί με τον εχθρό, παρά την τεράστια υπεροχή των Τούρκων σε αριθμό πυροβόλων και ανδρών. Καθώς η απόσταση ανάμεσα στους δύο στόλους μειωνόταν ο Λάμπρος προσκάλεσε τον ιερέα της «Αθηνάς» να τελέσει αγιασμό.

Πράγματι ο αγιασμός τελέσθηκε και όλοι οι ναύτες προσκύνησαν τον Σταυρό και αντάλλαξαν ασπασμό με τον Λάμπρο. Αμέσως μετά ο Κατσώνης μίλησε στους άνδρες του και τους είπε: «Ιδού αδέρφια η ώρα κατά την οποία όλοι μαζί σήμερα οφείλομε σαν Έλληνες ή να νικήσωμε τον εχθρό της πίστεως ή να πεθάνομεν».

Η ώρα ήταν 5 το απόγευμα και ο ήλιος άρχισε σιγά-σιγά να γέρνει, όταν από τα τουρκικά πλοία φάνηκε καπνός. Σε λίγο ακούστηκε και ο ήχος των οβίδων καθώς αυτές έπεφταν στη θάλασσα μακριά από τα ελληνικά πλοία. Ο Κατσώνης όμως δεν βιάστηκε να δώσει τη διαταγή ανταπόδοσης των πυρών…. [3].

Οι Τούρκοι πυροβολητές αποδείχθηκαν τραγικά άστοχοι, αντίθετα με τους Έλληνες, οι οποίοι τους θέριζαν με εύστοχα πυρά. Σε κάποια στιγμή η «Αθηνά» βρέθηκε ανάμεσα στο τουρκικό δίκροτο και τη φρεγάτα. Παρόλα αυτά όχι μόνο επέζησε αλλά και προκάλεσε σοβαρές ζημιές και στα δύο βαριά εχθρικά πολεμικά. Τελικά οι Τούρκοι, έχοντας απώλειες 500 νεκρών, έναντι επτά Ελλήνων, τράπηκαν σε φυγή, αφήνοντας στο έλεος των «Λαμπρινών» και τα μεταγωγικά τους σκάφη. Η νίκη ήταν μεγάλη, η πρώτη που επέτυχε ελληνικός στόλος από την εποχή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Σημαντικές πληροφορίες για τη ναυμαχία αυτή αναφέρονται στο Ελληνικό Ημερολόγιο [3], ειδικότερα αυτές από τα αρχεία του Ρωσικού Ναυτικού, όπου παρατίθεται η μαρτυρία του ίδιου του Λάμπρου Κατσώνη:

«…Την Κυριακή πρωί…έξω από τα νησιά Κάσου και Σκαρπάντο (Σημ. Π.Σ. – Κάρπαθος), … σε απόσταση 16 μιλίων, ενώ εμείς πλαγιοδρομούσαμε, αυτοί πλησίαζαν από την πρύμη μας…». Συναντήθηκαν δηλαδή, εκείνος με την «Αθηνά» του και δύο λαφυραγωγημένα πλοία, με οκτώ εχθρικά πλοία. Τα τρία εχθρικά προσπάθησαν να ελευθερώσουν τα δύο αιχμάλωτα τού Κατσώνη, «…γιατί τα…πλοία έμειναν πίσω λόγω ενάντιου ανέμου…».

Υπέστησαν μία σφοδρότατη επίθεση μέσα σε πυκνότατα πυρά, από τις 8 το πρωί μέχρι τις 8 το βράδυ, με την Ρωσική φρεγάτα να βγαίνει νικητής, προκαλώντας μεγάλη ζημιά στους τούρκους…». Ο ίδιος πολεμούσε μόνος του μέχρι την νύχτα. «…Οι τούρκοι μπερδεύτηκαν μέσα στην νύχτα…» και χτυπούσαν τα δικά τους πλοία, οπότε μόλις κατάφεραν «…να ισιώσουν τα πανιά τους (Σημ. Π.Σ. – να τα ρυθμίσουν σωστά γιά τον πνέοντα άνεμο) κατευθύνθηκαν με μεγάλες απώλειες στην ακτή. Από την πλευρά μου έπαθα μικρές ζημιές…».

Πηγές και Αναφορές

  1. Λάμπρος Κατσώνης, wikipedia
  2. «Η ναυμαχία της Καρπάθου – Το Αιγαίο καθαρίζει από Τούρκους» του Παντελή Καρύκα στο SLPress.gr
  3. Η Ναυμαχία της Καρπάθου, Ελληνικό Ημερολόγιο, Πάνου Ν. Στάμου, Διδάκτορα Ιστορικών Επιστημών Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών.

1824-08-29: Ναυμαχία του Γέροντα

Hits: 52


Η Ναυμαχία του Γέροντα ή της Μανδαλιάς ήταν ναυμαχία που έλαβε χώρα στη διάρκεια της Επανάστασης του 1821, στις 29 Αυγούστου 1824, στον κόλπο του Γέροντα (Τσάταλα), απέναντι από τη Λέρο. Η ναυμαχία έληξε με μεγάλη νίκη των Ελλήνων εναντίον του συνασπισμένου τουρκοαιγυπτιακού στόλου [1].

Στη Ναυμαχία Αυτή συμμετείχε και η Κάρπαθος με καράβι [3] που πιθανότατα ναυπηγήθηκε στο καραβοστάσι του Βρόντη από πρωτοβουλίες και συνεισφορά του Χατζηλία Οικονόμου, προεστού της Καρπάθου και Παραστάτη στις εθνοσυνελεύσεις του Άστρους Κυνουρίας το 1823 και του Άργους το 1829 [2].

Πηγές & Αναφορές

  1. Ναυμαχία του Γέροντα στην wikipedia.
  2. Χατζηλίας Οικονόμου στην wikipedia
  3. Το πλοίο της Καρπάθου, karpathopedia