Ναυμαχία της Καρπάθου, 1788

Hits: 3


Ο Λάμπρος Κατσώνης (1752 – 1805) ήταν Έλληνας συνταγματάρχης του ρωσικού αυτοκρατορικού στρατού (ή Ναυτικού), ιππότης του ρωσικού Τάγματος του Αγίου Γεωργίου (4ης τάξεως) και ήρωας του απελευθερωτικού κινήματος του 1787.

Στις 31 Αυγούστου του 1788 στην Κάρπαθο νίκησε τον τουρκικό στόλο. Για τη νίκη του αυτή προήχθη σε υποχιλίαρχο ενώ ο στόλος του ονομάστηκε «στόλος της Ρωσικής αυτοκρατορίας».

Όπως αναφέρεται στο άρθρο «Η ναυμαχία της Καρπάθου – Το Αιγαίο καθαρίζει από Τούρκους» του Παντελή Καρύκα στο SLPress.gr [2]:

Τον Αύγουστο του 1788 ο Κατσώνης έπλεε ανοιχτά της Καρπάθου, επικεφαλής έξι πολεμικών και δύο μεταγωγικών, τα οποία είχε κυριεύσει. Ξαφνικά ο Κατσώνης αντιλήφθηκε την παρουσία ενός ισχυρής τουρκικής μοίρας. Ο επικεφαλής του, Ρεαλά μπέης, είχε υπό τις διαταγές του ένας δίκροτο των 74 πυροβόλων, μια μεγάλη φρεγάτα των 50 πυροβόλων και πέντε σεμπέκια των 28 – 30 πυροβόλων. Ο Κατσώνης δεν δίστασε εξ αρχής να εμπλακεί με τον εχθρό, παρά την τεράστια υπεροχή των Τούρκων σε αριθμό πυροβόλων και ανδρών. Καθώς η απόσταση ανάμεσα στους δύο στόλους μειωνόταν ο Λάμπρος προσκάλεσε τον ιερέα της «Αθηνάς» να τελέσει αγιασμό.

Πράγματι ο αγιασμός τελέσθηκε και όλοι οι ναύτες προσκύνησαν τον Σταυρό και αντάλλαξαν ασπασμό με τον Λάμπρο. Αμέσως μετά ο Κατσώνης μίλησε στους άνδρες του και τους είπε: «Ιδού αδέρφια η ώρα κατά την οποία όλοι μαζί σήμερα οφείλομε σαν Έλληνες ή να νικήσωμε τον εχθρό της πίστεως ή να πεθάνομεν».

Η ώρα ήταν 5 το απόγευμα και ο ήλιος άρχισε σιγά-σιγά να γέρνει, όταν από τα τουρκικά πλοία φάνηκε καπνός. Σε λίγο ακούστηκε και ο ήχος των οβίδων καθώς αυτές έπεφταν στη θάλασσα μακριά από τα ελληνικά πλοία. Ο Κατσώνης όμως δεν βιάστηκε να δώσει τη διαταγή ανταπόδοσης των πυρών…. [3].

Οι Τούρκοι πυροβολητές αποδείχθηκαν τραγικά άστοχοι, αντίθετα με τους Έλληνες, οι οποίοι τους θέριζαν με εύστοχα πυρά. Σε κάποια στιγμή η «Αθηνά» βρέθηκε ανάμεσα στο τουρκικό δίκροτο και τη φρεγάτα. Παρόλα αυτά όχι μόνο επέζησε αλλά και προκάλεσε σοβαρές ζημιές και στα δύο βαριά εχθρικά πολεμικά. Τελικά οι Τούρκοι, έχοντας απώλειες 500 νεκρών, έναντι επτά Ελλήνων, τράπηκαν σε φυγή, αφήνοντας στο έλεος των «Λαμπρινών» και τα μεταγωγικά τους σκάφη. Η νίκη ήταν μεγάλη, η πρώτη που επέτυχε ελληνικός στόλος από την εποχή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Σημαντικές πληροφορίες για τη ναυμαχία αυτή αναφέρονται στο Ελληνικό Ημερολόγιο [3], ειδικότερα αυτές από τα αρχεία του Ρωσικού Ναυτικού, όπου παρατίθεται η μαρτυρία του ίδιου του Λάμπρου Κατσώνη:

«…Την Κυριακή πρωί…έξω από τα νησιά Κάσου και Σκαρπάντο (Σημ. Π.Σ. – Κάρπαθος), … σε απόσταση 16 μιλίων, ενώ εμείς πλαγιοδρομούσαμε, αυτοί πλησίαζαν από την πρύμη μας…». Συναντήθηκαν δηλαδή, εκείνος με την «Αθηνά» του και δύο λαφυραγωγημένα πλοία, με οκτώ εχθρικά πλοία. Τα τρία εχθρικά προσπάθησαν να ελευθερώσουν τα δύο αιχμάλωτα τού Κατσώνη, «…γιατί τα…πλοία έμειναν πίσω λόγω ενάντιου ανέμου…».

Υπέστησαν μία σφοδρότατη επίθεση μέσα σε πυκνότατα πυρά, από τις 8 το πρωί μέχρι τις 8 το βράδυ, με την Ρωσική φρεγάτα να βγαίνει νικητής, προκαλώντας μεγάλη ζημιά στους τούρκους…». Ο ίδιος πολεμούσε μόνος του μέχρι την νύχτα. «…Οι τούρκοι μπερδεύτηκαν μέσα στην νύχτα…» και χτυπούσαν τα δικά τους πλοία, οπότε μόλις κατάφεραν «…να ισιώσουν τα πανιά τους (Σημ. Π.Σ. – να τα ρυθμίσουν σωστά γιά τον πνέοντα άνεμο) κατευθύνθηκαν με μεγάλες απώλειες στην ακτή. Από την πλευρά μου έπαθα μικρές ζημιές…».

Πηγές και Αναφορές

  1. Λάμπρος Κατσώνης, wikipedia
  2. «Η ναυμαχία της Καρπάθου – Το Αιγαίο καθαρίζει από Τούρκους» του Παντελή Καρύκα στο SLPress.gr
  3. Η Ναυμαχία της Καρπάθου, Ελληνικό Ημερολόγιο, Πάνου Ν. Στάμου, Διδάκτορα Ιστορικών Επιστημών Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών.

Ναυμαχία του Γέροντα, 1824

Hits: 2


Η Ναυμαχία του Γέροντα ή της Μανδαλιάς ήταν ναυμαχία που έλαβε χώρα στη διάρκεια της Επανάστασης του 1821, στις 29 Αυγούστου 1824, στον κόλπο του Γέροντα (Τσάταλα), απέναντι από τη Λέρο. Η ναυμαχία έληξε με μεγάλη νίκη των Ελλήνων εναντίον του συνασπισμένου τουρκοαιγυπτιακού στόλου [1].

Στη Ναυμαχία Αυτή συμμετείχε και η Κάρπαθος με καράβι που ναυπηγήθηκε στο καραβοστάσι του Βρόντη από πρωτοβουλίες και συνεισφορά του Χατζηλία Οικονόμου, προεστού της Καρπάθου και Παραστάτη στις εθνοσυνελεύσεις του Άστρους Κυνουρίας το 1823 και του Άργους το 1829 [2].

Πηγές & Αναφορές

  1. Ναυμαχία του Γέροντα στην wikipedia.
  2. Χατζηλίας Οικονόμου στην wikipedia

1940/11/17 – Αγαθονήσι

Hits: 64

Αγαθονήσι, Δωδεκανήσων

To βράδυ της 17ης Νοεμβρίου του 1940 μία μικρή ομάδα κομμάντος έκανε απόβαση στο νησί, που βρισκόταν όπως και όλα τα Δωδεκάνησα, υπό ιταλική κατοχή από το 1912.

Τη νύχτα της 17ης προς 18ης Νοεμβρίου 1940 ο Δωδεκανήσιος γιατρός Βάσσος Βέργης (πρώην αξιωματικός των Γαριβαλδινών, από τη Βωλάδα της Καρπάθου) μαζί με οχτώ φίλους του και τρεις ναύτες ξεκίνησαν από τη Σάμο με ένα καΐκι και αποβιβάστηκαν στο Αγαθονήσι.

Επικεφαλής της ομάδας, εμπνευστής και χρηματοδότης του εγχειρήματος ήταν ένας γιατρός από τη Βωλάδα της Καρπάθου, ο Βάσος Βέργης ο οποίος προχώρησε στην ενέργεια αυτή εκφράζοντας το πάθος του για την απελευθέρωση της Δωδεκανήσου που τελούσε υπό ιταλική κατοχή από το 1912 χωρίς να έχει την παραμικρή βοήθεια.

Σκοπός τους ήταν να πιάσουν Ιταλούς αιχμαλώτους για να συγκεντρώσουν πληροφορίες για τις Ιταλικές δυνάμεις στα Δωδεκάνησα. Στο νησί υπήρχε φυλάκιο χωροφυλακής με εφτά ή οχτώ καραμπινιέρους και στρατιωτικό φυλάκιο με δεκαπέντε περίπου Ιταλούς καταδρομείς.

Οι Έλληνες επιτέθηκαν στο φυλάκιο της χωροφυλακής, σκότωσαν έναν ή δύο καραμπινιέρους και αιχμαλώτισαν τέσσερις ή πέντε. Αμέσως μετά επέστρεψαν στη Σάμο μέσω των Τουρκικών υδάτων σηκώνοντας Τουρκική σημαία στο καΐκι για να μην εντοπιστούν από τα Ιταλικά αεροπλάνα.

Οι Ιταλοί για αντίποινα βομβάρδισαν το Βαθύ και το Τηγάνι (σημερινό Πυθαγόρειο) της Σάμου. Οι εφημερίδες της εποχής αφιέρωσαν στήλες στο επεισόδιο του Αγαθονησίου. Ο ίδιος ο Ιωάννης Μεταξάς κάλεσε το Βάσσο Βέργη και τα παλικάρια του στην Αθήνα και τους παρασημοφόρησε σε τελετή που πραγματοποιήθηκε στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετανία.

Πηγές

  1. Αναδημοσίευση άρθρου της Εφημερίδος το Κέρδος στην Ηλεκτρονική έκδοση της Εφημερίδας της Ομόνοιας.
  2. Ο Καρπάθιος γιατρός-θρύλος Βάσος Βέργης, του Μανώλη Δημελλά, verena.gr
  3. Μια αφίσα του 1940 απαντά στους ισχυρισμούς ότι το Αγαθονήσι είναι Τούρκικο, diaforetiko.gr
  4. Οι 18 Έλληνες-«κομάντος» που αιφνιδίασαν τους Ιταλούς και ανακατέλαβαν το Αγαθονήσι το 1940, HellasJournal.com

  5. Αγαθονήσι, wikipedia.

1944/10/5 – Κάρπαθος κ’ Μενετές

Hits: 8

Νωρίς το πρωί της ημέρας αυτής, αναχωρούν οι τελευταίες δυνάμεις των Γερμανών από την Κάρπαθο.

Αργότερα, την ημέρα αυτή, ξεσπά το Απελευθερωτικό Κίνημα των Καρπαθίων στις Μενετές, Αρκάσα και διαδίδεται στα υπόλοιπα χωριά.

1944/10/7 – Απέρι

Hits: 54

Το κείμενο της “Διακήρυξης της Επανάστασης, της Απελευθέρωσης και της ‘Ενωσης με την Ελλάδα”, φέρει την παραπάνω ημερομηνία.
 
Συνετάχθει από την Παγκαρπαθιακή Επαναστατική Επιτροπή που είχε εκλεγεί την προηγούμενη μέρα.
 
Συγκεκριμένα το παρακάτω εδάφιο, υπογραμμίζει την επιθυμία των Καρπαθίων για την Ενωση με την Ελλάδα:
 
… Ο αμιγής Ελληνικός πληθυσμός των νήσων Καρπάθου και Κάσου αμέσως προέβη εις την ενύψωσιν της Ελληνικής σημαίας  και εκήρυξε την ένωσίν του με τα της Μητρός Ελλάδος – πατριωτικαί εκδηλώσεις λαμβάνουσ χώραν και έξαλλος ενθουσιασμός διαπνέει απ’ άκρου εις άκρον τας νήσους Κάρπαθον και Κάσον, δια την εκπλήρωσιν του προαιωνίου υμών πόθου.
Απόσπασμα από την διακήρυξη της Επανάστασης, Απελευθέρωσης και Ένωσης με την Ελλάδα, το 1944
 
Η  επιστολή φέρει 53 υπογραφές αντιπροσώπων από την Κάρπαθο και την Κάσο, κάτι που το καθιστά ιδιαιτέρως ισχυρό ως προς τις επιθυμίες των Καρπαθίων και Κασίων.
 
Ο γραφικός χαρακτήρας ανήκει στον Γραμματέα της Ιεράς Μητροπόλεως Καρπάθου και Κάσου, Χριστόφορο Σακελλαρίδη, ο οποίος φέρεται ως ο κύριος συγγραφέας της επιστολής. Η επιστολή γράφτηκε και στα Γαλλικά και στάλθηκε με την αποστολή του πλοιαρίου “Κάρπαθος” (γνωστό ως Ιμακολάτα) που αναχώρησε στις 10-10-1994 από το Φοινίκι.
 
Η επιστολή συμπεριλαμβάνει και τη Σφραγίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Καρπάθου και Κάσου.
 

Οι 53 υπογράφοντες

 

Χριστόφορος Φρ. Σακελλαρίδης

Στήλη 1η αριστερά
Εμμ. Καραγ(ιαννάκης)
Εμμανουήλ Περσελής,
αγνωστος,
Γεώργιος Μ. Λαμπρινός,
Ιωάννης Μ. Οικονομίδης,
Δρ. Κωνσταντινίδης,
Φραγκίσκος Οικονομίδης ιατρός,
Α. Μανωλακάκης, Αρχιερατικός Επίτροπος,
Ν. Οικονόμου,
(Η Επιτροπή,)
Δρ. Ε. Σταματάκης,
Εμμανουήλ Κουτλάκης,
Εμμανουήλ Βασιλαράς,
Ιωάννης Σταυρούλης,
Εμμανουήλ Βασιλογιώργης,

Στήλη 2η κέντρο
Ιωάννης Γιαννάκης,
Δημήτριος Καπετανάκης,
Φραγκίσκος Σακελλαρίδης ιατρός,
Λογοθέτης Διακίδης,
Νικόλαος Β. Ορφανίδης,
Ιωάννης Ν. Κόνσολας,
Γεώργιος Λοϊζος ιατρός,
Βασίλιος Μ. Οικονομίδης,
Βασίλιος Γεραπετρίτης,
Γεώργιος Μαρής,
Εμμανουήλ Μ. Σπανίδης,
Γεώργιος Ε. Σακελλιάδης,
Γεώργιος Γιαννόπουλος,
Ιωάννης Οθείτης,
Αντωνιος Χατζηαντωνιάδης ιερέας,
Γεώργιος Μ. Καμαράτος,
Ιωάννης Κ. Παζαρτζής,
Νικόλαος Βασιλαράκης,
Μηνάς Πρωτοψάλτης,

3η Στήλη Δεξιά
Δρ. Μηνάς Χαλκιάς ιατρός,
Αντώνης Ασλανίδης,
Νίκος Οικονομίδης,
Ν. Πραξούλης,
Μιλτιάδης Μαντινάος,
Εμμ. Λ. Πρωτοψάλτης,
Εμμανουήλ Γ. Κρητσιώτης,
Σπύρος Ρουμελιώτης,
Μιχαήλ Λαγωνικός,
Κώστας Ε. Ταβερνάρης,
Εμμανουήλ Ν. Αλεξίου,
Γ.Ε. Ορφανός,
Μ. Οικονομίδης ιατρός,
Θεόφιλος Λαγωνικός,
Μηνάς Γεωργιάδης,
Ν. Σα…,
Αντώνης Μαστρογιάννης.

Πηγές και Παραπομπές

  • Ολόκληρο το κείμενο βρίσκεται στον παρακάτω σύνδεσμο ως A100
  • Σχετικά λήμματα με την Επανάσταση της Καρπάθου στις ετικέτες: 1944

Γεργατσούλης, Γεώργιος του Νικολάου (εξ Απερίου)

Hits: 18

Ο Γεώργιος Ν. Γεργατσούλλης γεννήθηκε στο Απέρι το 1922. Σπούδασε στη σχολή “Προμηθέα” και κατετάγει στό Ναυτικό [2]. Δήλωσε μάλιστα ψεύτικη ηλικία για να μπορέσει να καταταγεί.

Κατά τη διάρκεια της κατοχής, εκτελώντας καταναγκαστική εργασία, σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών του Πειραιά από τους συμμάχους, πιθανόν κατά το 1944.

Το όνομα του βρίσκεται γραμμένο μαζί με πολλούς Καρπαθίους Ήρωες, στο Μνημείο των πεσόντων στον κήπο του Επαρχείου Καρπάθου στα Πηγάδια.


Πηγές:

  1. Ανάρτηση της Μαρίκας Γ. Γεργατσούλλη στο Facebook, (6 Οκτωβρίου, 2019).
  2. Αφήγηση της αείμνηστης Μεταξίας Περδικολόγου, Κηφισιά, 2016, που αναφέρθηκε και στο περιστατικό του θανάτου του.

Χατζηλίας Γ. Οικονόμου

Hits: 51

Ατυπο σκίτσο νησιώτη – αντί πραγματικής εικόνας για το Χ” Οικονόμου

Ο Χατζηλίας (Χατζη-Ηλίας) Οικονόμου ήταν Έλληνας αγωνιστής της Επανάστασης του 1821, καραβοκύρης και πολιτικός από την Κάρπαθο. Ήταν πληρεξούσιος (Παραστάτης) Καρπάθου στις εθνοσυνελεύσεις του Άστρους το 1823 και του Άργους το 1829. Συγκρούστηκε με τον μητροπολίτη Καρπάθου Νεόφυτο. Ο τελευταίος, μάλιστα, απέστειλε επιστολή προς το Υπουργείο της θρησκείας το 1823, αποκαλώντας τον Οικονόμου “αντίθεο” και “αποστάτη της Ορθοδοξίας” [1].

Ο Λαογράφος και Ιστορικός Μιχαήλ Μιχαηλίδης – Νουάρου τον περιγράφει:

«Ως τον επιφανέστερο πολίτη της Καρπάθου, λόγω μορφώσεως και οικογενείαςκαι λόγω περιουσίας και ηθικής του αξίας κατά την Επανάσταση του 1821».


Μέχρι να ετοιμαστεί το άρθρο μας, σας παραπέμπουμε στις πηγές.

  1. Χατζηλίας Οικονόμου, el.wikpedia.org
  2. Αρθρο του Ανδρέα Μακρή από το βιβλίο του, δημοσιευμένο στην Εφημερίδα Καρπαθιακή
  3. Οικονόμου Χατζή-Ηλίας (Εθνοσυλεύσεις και Βουλευτικό)
  4. Ο Ήρωας Χατζηλίας Οικονόμου – Ιστορίες από την Κάρπαθο του 1821, βιβλίο του Μηνά Ν. Παπαγεωργίου

Πλατεία Μητροπόλεως, Απέρι

Hits: 47

Στο σημείο αυτό βρισκόταν το κτήριο της παλαιάς Μητροπόλεως, όπου συντάχθηκε και υπογράφθηκε το ψήφισμα των Καρπαθίων για την διακύρηξη της Επανάστασης, της Απελευθέρωσης και της Ένωσης με την Ελλάδα, στις 10 Οκτωβρίου του 1944 [1]. Το κείμενο υπογράφθηκε από 50 καί άνω αντιπροσώπους Καρπάθου και Κάσου [2] και στάλθηκε με ειδική αποστολή στην Ελληνική Κυβέρνηση του Καϊρου με σκοπό την πληροφόρηση των συμβάντων τοιυ 1944, αλλά και την κατοχύρωση του επιθυμίας των Καρπαθίων, της Ένωσης με την Ελλάδα.

Απόσπασμα εγγράφου για τη Διακήρυξη της Επανάστασης της Καρπάθου και της Ένωσης με την Ελλάδα.

Αναφορές

  1. Το αυθεντικό έγγραφο της Διακήρυξης της Απελευθέρωσης Καρπάθου και Κάσου και της Ενωσης τους με την Ελλάδα (Α100). Από την  Παγκαρπαθιακή Επιτροπή προς την Ελληνική Κυβέρνηση στο Κάϊρο. Ακολουθούν πάνω από 50 υπογραφές των αντιπροσώπων [7-10-1944].
  2. Κάρπαθος – Οκτώβριος 1944: το αίσιον τέλος μιας μεγάλης διαδρομής 
  3. 53 Καρπάθιοι και Κάσιοι υπογράφουν την Ένωση με την Ελλάδα!, σχετικό άρθρο από το karpathos.net

Ενας Γάμος στην Κυρά Παναγιά («Καρπαθιακή Ηχώ», Φύλλο 1ο, Ιαν. 1966)

Hits: 57

Υποναύαρχος Αντώνης Κριεζής και 10ος προθυπουργός της Ελλάδος

Ο Αντώνης Κριεζής, Υδραίος Ναύαρχος του ’21, βρέθηκε στο γάμο του Γεωργίου, γιού του Χατζή – Ηλία Οικονόμου (αντιπροσώπου της Καρπάθου στις εθνοσυνελεύσεις) και της Φωτεινής, κόρης του Χατζη-Φρατζέσκου και οι δύο από το Απέρι. Με την εμφάνιση του Ναυάρχου, οι νεόνυμφοι και οι παρευρισκόμενοι στο γάμο του δώρισαν τα κοσμήματα και τα δώρα υπέρ του αγώνα [1].

Continue reading Ενας Γάμος στην Κυρά Παναγιά («Καρπαθιακή Ηχώ», Φύλλο 1ο, Ιαν. 1966)